شاسوار عەبدولواحید و بافڵ تاڵەبانی کۆدەبنەوە
وا بڕیارە لەسەر پێکهێنانی حکومەتی هەرێم، ئەنجومەنی باڵای نەوەی نوێ و مەکتەبی سیاسیی یەکێتی بە سەرۆکایەتی شاسوار عەبدولواحید و بافڵ تاڵەبانی کۆدەبنەوە.
پزیشکانی دانەمەزراو لە هەرێم، گردبوونەوە و یاداشتنامەیەکی ناڕەزایەتییان ئاڕاستەی حکومەتی ماوەبەسەرچوو کرد، کە تێیدا داوا دەکەن لە کۆبوونەوەی لیژنە داراییەکانی عێراق و هەرێمدا فشار بکرێت بۆ جێگیرکردنی ڕاژەی دەرچووانی پزیشکی لە بەشە بودجەی ساڵی٢٠٢٧دا.
لە بازاڕەکاندا بەهای دینار بەرامبەر بە دۆلار بەشێوەیەکی بەرچاو ڕووی لە دابەزین کرد و ئەمڕۆ ١٠٠ دۆلار بەرامبەر ١٥٦ هەزار دینار مامەڵەی پێوەکرا.
لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە بازاڕی جیهانیدا، نرخی زێڕیش گران بوو و لە بازاڕەکانی هەرێم هەر مسقاڵێک هەشت هەزار دیناری دیکەی چووەسەر و مسقاڵێک زێری عەیارە ٢١ بە ٩٦٣ هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.
نمایشکردنی بڕێکی خەیاڵی لە زێڕ و زێو لە ئاهەنگی هاوسەرگیریدا، خاوەنەکەی ڕەوانەی زیندان کرد، محەمەد فاتیح تانچاڵان، ئەو بازرگانەی کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بە "قەرە حەیدەری وان" ناسراوە، دوای ئەوەی لە ئاهەنگەکەیدا بڕێکی زۆر زێڕی بۆ هاوسەرەکەی کڕیبوو، بە تۆمەتی سیپکردنەوەی پارە لەلایەن دادگاوە سزایی زیندانیکردنی بۆ دەرکرا.
ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بە سەرۆکایەتی عەلی زەیدی، چەند بڕیارێکی لە بوارەکانی ئابووری، وزە و کارگێڕی دەرکرد کە گرنگترینیان ڕاگرتنی گەشتە دەرەکییەکانی (ئیفاد) فەرمانبەران و کەمکردنەوەی خەرجییەکانیانە بە ڕێژەی ٦٠٪، لەگەڵ دیاریکردنی بڕی هەناردەی نەوت بۆ تورکیا لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی ئاودا.
بڕیارە سبەینێ ئەنجوومەنى وەزارەتى پەروەردەی هەرێم کۆببێتەوە و یەکەم ڕۆژى ساڵى نوێى خوێندن دیاریی بکات، بەپێی زانیارییەکان چاوەڕواندەکرێت بکەوێتە دوایی ٢٠ـی ئەم مانگە.
گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران گەیشتە ئاستێکی نوێ و لە نوێترین پەرەسەندنیشدا، هێرشی مووشەکی و ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە ناوچەکانی کەنداو و ئوردن ئەنجامدران.
دوای ئەوەی درەنگانی شەوی رابردوو فەرماندەیی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا ڕایگەیاند، پێنج کەشتی نەوتهەڵگری ئێرانیان کردووەتە ئامانج، لە تۆڵەی ئەو هێرشەدا سوپای پاسدارانی ئێران بەرەبەیانیی ئەمڕۆ بە مووشەکی بالیستی هێرشی کردە سەر بنکەی ئاسمانیی ئەزرەقی ئەمریکی لە وڵاتی ئوردن.
بههۆی مهترسی و نیگهرانی بهردهوامی ململانێكان و ههڕهشهكان لهسهر گهرووی هورمز كه شادهمارێكی سهرهكی ههناردهكردنی نهوتە بۆ هەموو جیهان، نرخی نەوت جارێکی دیکە بەرزبووەوە و نرخی بەرمیلێکی نزیک دەبێتەوە لە ١٠٠ دۆلار.
ئەمریکا کەشتییەکی نەوتهەڵگری ئێرانی لە نزیک دوورگەی خارگ کردە ئامانج، سوپای پاسدارانیش دەستبەسەرداگرتنی ژێردەریاییەکی بێسەرنشینی ئەمریکی راگەیاند، بەڵام سێنتکۆم رەتیدەکاتەوە ئەو درۆنە ئامێری هەستیاری تێدابووبێت.
ئیلهام ئەحمەد سیاسەتمەداری دیاری رۆژئاوای کوردستان دەڵێت، سەرجەم هەنگاوەکانی ناوچەکانی باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا بە رێککەوتنی هاوبەش لەگەڵ دیمەشق ئەنجامدەدرێن، هاوکات جەختی لە چەسپاندنی مافەکانی کورد لە دەستوری نوێ و چوونی هێزەکانی هەسەدە بۆ ناو سوپای سوریا کردەوە.
میدیاکانی ئێران دەڵێن، تاران و واشنتن لە رێگەی نێوەندگیرەکانەوە سەرقاڵی ئاڵوگۆڕی مەرج و پێشنیازی نوێن بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان، لە کاتێکدا سەرۆکایەتیی کۆماری ئێران جەخت لەسەر پابەندبوون بە یاداشتی لێکتێگەیشتنی پێشوویان دەکاتەوە و ناکۆکیی سەرەکیی هەردوولاش لەسەر ئاسایشی گەرووی هورمز چڕبووەتەوە.
دەستەی راگەیاندنی ئەمنی عێراق رێککەوتنێکی ئاسایشی هاوبەشی لەنێوان حکومەتی فیدراڵی و هەرێمی کوردستان راگەیاند کە 17 خاڵی ستراتیژیی لەخۆدەگرێت، بە ئامانجی کۆنتڕۆڵکردنی سنوورەکان و دەروازەکان و یەکخستنی بڕیاری ئەمنی هاوشانی نزیکبوونەوەی کاتی کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانان.
قەیرانی بەنزینی 750 دیناری لە هەرێمی کوردستان تووندتر بۆتەوە، لە کاتێکدا لە سلێمانی و دهۆک بڕی دابەشکردنی بەنزین کەمکراوەتەوە، لە هەولێریش مەرجی کارتی نیشتمانیی دانراوە و لە هەڵەبجەش شۆفێران لەسەر نۆرەگرتنی پێشوەختە سزادەدرێن.
بەهۆی رووداوێکی تەقەکردن لەلایەن کەسێکەوە بۆ سەر ماڵی دراوسێیەکیان لە قەزای رزگاری لە ئیدارەی گەرمیان، کوڕێکی تەمەن ١٨ ساڵ گیانی لەدەستدا و کچێکیش بریندار بوو، پۆلیسی گەرمیانیش دەستگیرکردنی تۆمەتباری رووداوەکەی راگەیاند.
ئەنجومەنی راژەی گشتیی فیدراڵی لە عێراق دەڵێت، کە تەواوی ئامادەکارییە تەکنیکییەکانی بۆ کاراکردنی فۆرمی دامەزراندن ئەنجامداوە، بەڵام کاراکردنی فۆرمەکە بەستراوەتەوە بە پەسەندکردنی یاسای بودجەی گشتی و دابینکردنی پلەی وەزیفی و تەرخانکراوی دارایی.
سەرۆکی ئەمەریکا جەخت لەسەر کاریگەریی بێوێنەی گەمارۆکانی وڵاتەکەی بۆ سەر ئێران دەکاتەوە و دەڵێت، ئامانج لە هەنگاوە سەربازی و ئابوورییەکان رێگریکردن بووە لە دەستگەیشتنی تاران بە چەکی ئەتۆمی و رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی رووداوەکانی هاوشێوەی ١١ـی سێپتەمبەر.
لە چوارچێوەی بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان بەغدا و ئەنقەرە، بڕیارە لە ئایندەیەکی نزیکدا پڕۆژەی دروستکردنی دەروازەیەکی نوێی سنووری لە ناوچەی فیشخابوور بچێتە قۆناغی جێبەجێکردنەوە، کە لە رێگەی تەلەعفەرەوە دەبەسترێتەوە و دەبێتە پاڵپشتێکی بەهێز بۆ پڕۆژەی ستراتیژیی رێگەی گەشەپێدان.
عێراق و تورکیا رێککەوتوون لەسەر پڕۆژەی دروستکردنی پاڵاوگەیەکی هاوبەشی نەوت لە بەندەری جەیهانی تورکیا لە چوارچێوەی رێککەوتننامەیەکی گشتگیری وزەی نێوانیاندا، کە بڕیارە ساڵی داهاتوو واژۆ بکرێت
وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی حکومەتی ماوەبەسەرچووی هەرێمی کوردستان دەڵێت، سەرجەم ئامادەکارییەکان بۆ کاراکردنی زانکۆلاین تەواو بوون و بە وەرگرتنی داتاکانی وەزارەتی پەروەردە رادەگەیێندرێت، جەختیسی کردەوە، پلان و توانای پێویستیان هەیە بۆ وەرگرتنی تەواوی دەرچووانی ئەمساڵ و ساڵانی رابردووش.
شاندێکی باڵای حکومەتی ماوەبەسەرچووی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی بەشداریکردن لە ئامادەکردنی رەشنووسی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی فیدڕاڵ بۆ ساڵی ٢٠٢٧ و جێگیرکردنی پشکی هەرێم گەیشتە بەغدا.
گروپە چەکدارەکانی عێراق دەڵێن، پرسی کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەتدا بەستراوەتەوە بە بەدیهێنانی سەروەریی تەواوەتی بۆ وڵات، هاوکات رێکەوتی ٣٠ی ئەیلولی داهاتوویان وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ جدییەتی ئەمریکا و هاوپەیمانان لە کشانەوەیان لە عێراق ناوبرد.
دەستەی گشتیی مامۆستایانی گرێبەست لە هەرێمی کوردستان هۆشداریی تووند دەداتە لایەنە پەیوەندیدارەکان و رۆژی پێنجشەممە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ی وەک وادەی ئەنجامدانی گردبوونەوەی سەرتاسەری راگەیاند، بە مەبەستی بەدیهێنانی داواکاریی سەرەکییان کە دامەزراندنی هەمیشەیییە بەبێ هیچ مەرجێک.
لە ئۆپەراسیۆنێکی مەیدانیدا بۆ بنبڕکردنی گەندەڵی، دەستەی دەستپاکی عێراق لە پارێزگای سەڵاحەددین توانیویانە بەرپرسی بەشی موڵکایەتی لە بەڕێوەبەرایەتیی شارەوانیی تکریت و فەرمانبەرێکی هەمان بەش دەستگیر بکەن، دوای سەلماندنی تێوەگلانیان لە دەستبەسەرداگرتنی زەویی هاوڵاتییان.
وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکی نوێیدا دەڵێت، گەڕانەوەی ئەمریکا بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ئیسلامئاباد دەبێتە هۆی ئاساییبوونەوەی بارودۆخی ناوچەکە.
رێکخراوی ئایندە بۆ پاراستنی ژینگە هۆشداریی لە تێکچوونی ژینگە و لەناوچوونی دارستانەکانی هەرێم دەدات و داوا دەکات حکومەت پێش هاتنی وەرزی سەرما، سوتەمەنی بەسەر هاوڵاتییاندا دابەش بکات.
نوێنەرانی هەڵگرانی بڕوانامەی باڵای دانەمەزراو لە هەرێم، کە ژمارەیان ٧٢٩ کەسە، لە راگەیەندراوێکی فەرمیدا ڕایانگەیاند، داواکارییەکانیان ئاراستەی سەرۆکایەتیی هەرێم، حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد بۆ یەکلاکردنەوەی دۆسیەی دامەزراندنیان. ئەم خاوەن بڕوانامانە کە دەرچووی ساڵانی ٢٠٠٨ تا ٢٠٢٦ـن.
وەزیری نەوتی عێراق بۆ ئێن ئاڕ تی ئاشکرا کرد، هەناردەی نەوتی عێراق سێ ملیۆن بەرمیلی رۆژانەی تێپەڕاندووە و جەختیشی کردەوە کە بەرزکردنەوەی توانای بەرهەمهێنان و هەناردە، پەرەپێدانی پاڵاوگەکان و وەبەرهێنانی غاز لە کارە لەپێشینەکانی قۆناغی داهاتوون.
شارەوانیی سلێمانی ئاگاداریی شۆفێران و هاوڵاتییانی سلێمانی دەکات، بە مەبەستی خێرا کارکردن لە یەکتربڕی شەوکەت حاجی موشیر، سایدی رۆیشتن لە شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود بە ئاڕاستەی چوارڕیانی سەرچنار دادەخرێت.