PM:11:09:15/06/2026
772 جار خوێندراوەتەوە
+
-
هاوڕێ شریف ڕشید
چوار ساڵ جارێک، جیهان لە دەوری تۆپێکی چەرم کۆدەبێتەوە و سەرنجی ملیۆنان مرۆڤ دەچێتە سەر یاریگاکان، بەڵام مۆندیالی 2026 کە لەلایەن سێ وڵاتی زەبەلاحی ئەمریکای باکوورەوە، کە پێکهاتوون لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کەنەدا و مەکسیک ڕێکدەخرێت، پرسیارێکی جدی لەلای ڕەخنەگران و هاندەران دروست کردووە، ئایا ئەم مۆندیالە دەبێتە ڕووداوێکی مێژوویی کە نەخشەی تۆپی پێ بگۆڕێت، یان تەنها وێستگەیەکی کاتیی بازرگانی دەبێت و دوای چوار ساڵ کاریگەرییەکەی نامێنێت.
گەورەترین هۆکار کە وا دەکات ئەم مۆندیالە هەر لە ئێستاوە بچێتە مێژووەوە، گۆڕینی شۆڕشگێڕانەی سیستمی پاڵەوانێتییەکەیە، چونکە بۆ یەکەمجار لە مێژوودا چل و هەشت هەڵبژاردە پشکداری تێدا دەکەن لە جیاتی سی و دوو هەڵبژاردەی باو، ئەمەش وادەکات سەد و چوار یاری لە ماوەی سی و نۆ ڕۆژدا ئەنجام بدرێن. ئەم فراوانبوونە کتوپڕە دەرفەتێکی زێڕین دەداتە ئەو وڵاتانەی کە پێشتر تەنها خەونیان بە مۆندیالەوە دەبینی، بەتایبەت لە کیشوەری ئاسیا و ئەفریقا، کە بتوانن بگەنە بەرزترین سەکۆی جیهانی، ئەمەش بە تەنها وەرچەرخانێکی مێژوویی گەورەیە لە پێناو دیموکراتیزەکردنی تۆپی پێدا.
هاوکات ئەم پاڵەوانێتییە گۆڕانکارییەکی جیوپۆلەتیکی و کلتوری قووڵ لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت بە جۆرێک کە مەکسیک دەبێتە یەکەم وڵات لە مێژوودا سێ جار میوانداری مۆندیال بکات لە کاتێکدا تیشکی سەرەکی لەسەر ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە بۆ جێگیرکردنی یەکجاریی کلتوری تۆپی پێ لە ناو دڵی کۆمەڵگاکەیداژێرخانی ئابوریی بەهێز، یاریگا زەبەلاحەکان و بازاڕی کڕینی گەورەی ئەمریکا، بازدانێکی دارایی و جەماوەریی وا بەم وەرزشە دەبەخشن کە کاریگەرییەکەی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو دەمێنێتەوە، ئەمە جگە لەوەی یەکەمین مۆندیالە لە مێژوودا کە لەلایەن سێ وڵاتەوە بە هاوبەشی پێشکەش دەکرێت و دەبێتە تاقیکردنەوەیەکی گەورە بۆ دیپلۆماسییەتی هاوبەشی وەرزشی و مۆدێلێکی نوێ بۆ ڕێکخستنی پاڵەوانێتییەکانی داهاتوو.
لە بەرامبەر ئەم لایەنە گەشاوەیەدا، ڕەخنەگرانی وەرزشی پێیان وایە کە ئەم مۆندیالە زیاتر ڕەهەندێکی بازرگانی هەیە و ڕەنگە جۆریەتی و چێژی یارییەکە دابەزێنێت. زیادکردنی ژمارەی تیپەکان بۆ چل و هەشت هەڵبژاردە، ئەگەری بینینی یارییەکانی ئاست نزم و یەکلایەنە لە قۆناغەکانی سەرەتادا زۆرتر دەکات، ئەمەش زیان بە سەرنجڕاکێشیی مۆندیال دەگەیەنێت. لە لایەکی ترەوە، گەشتکردنی بەردەوام لە نێوان سێ وڵاتی خاوەن ڕووبەری بەرفراوان و زیادبوونی ژمارەی یارییەکان، فشارێکی جەستەیی بێپێشینە دەخاتە سەر ئەستێرەکانی تۆپی پێ، بەتایبەت کاتێک دەبینرێت فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی چاوی لە قازانجی پێوانەیی چەندین ملیار دۆلارییە، کە ئەمەش ترسی ئەوە دروست دەکات لایەنە ڕۆحی و کلتورییەکەی تۆپی پێ بە تەواوی کاڵ ببێتەوە.
دەکرێت بڵێین مۆندیالی 2026 ناتوانێت تەنها چوار ساڵی کاتی بێت و بە بێدەنگی تێپەڕێت، چونکە ئەو گۆڕانکارییە پێکهاتەییانەی لە سیستمی یارییەکە و جوگرافیای ڕێکخستنیدا کراون، گەڕانەوەیان بۆ دواوە نییە ئەم خولە بە کرداری دەبێتە نەخشەی نوێی تۆپی پێی جیهانی و تەنانەت ئەگەر لە ڕووی کوالێتی تەکنیکی یارییەکانیشەوە ڕەخنەی لێ بگیرێت، لە ڕووی ئابوری، جەماوەری، و فراوانبوونی جوگرافییەوە، وەک خاڵێکی وەرچەرخانی مێژوویی و دەستپێکی سەردەمێکی نوێ لە مێژووی وەرزشدا تۆمار دەکرێت.