هەرلە کۆنەوە قژی سوور بە ڕەنگێکی دەگمەن ناسراوە، بەڵام ئەم سیفەتە بۆماوەییە لەم ساڵانەی دواییدا بووەتە تەوەرەی دەنگۆیەک کە بەربڵاو بووەتەوە و بانگەشەی مەترسیی لەناوچوونی قژە سوورەکان دەکات، گوایا ئەم سیفەتە لەوانەیە لە دەیەکانی داهاتوودا لە جیهاندا نەمێنێت.

بەپێی ماڵپەڕی "Live Science"، زانایانی بۆماوەزانی جەخت دەکەنەوە کە ئەم سیناریۆیە پشتی بە هیچ بەڵگەیەکی زانستی نەبەستووە، و قسەکردن لەسەر لەناوچوونی قژە سوورەکان لە ئەفسانەیەکی باوی دەوروبەری زانستی بۆماوەزانی زیاتر نییە.

خاوەن قژە سوورەکان نزیکەی ١٪ تا ٢٪ی دانیشتووانی جیهان پێکدەهێنن، لە کاتێکدا ڕێژەکەیان بەشێوەیەکی دیار لە ئیرلەندا و شانشینی یەکگرتوو بەرز دەبێتەوە و دەگاتە نزیکەی ١٠٪، ئەمەش قژی سوور دەکاتە سیفەتێکی دەگمەن، بەڵام مانای ئەوە نییە کە مەترسیی فەوتانی لەسەر بێت.

دەرکەوتنی قژی سوور بەشێوەیەکی سەرەکی بەستراوەتەوە بە بازدانی جینیMC1R، کە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە ڕێکخستنی بەرهەمهێنانی ماددەی میلانین. کاتێک کەسێک دوو کۆپی لە هەندێک لە بازدانە پەیوەندیدارەکانی ئەم جینە لە هەردوو دایک و باوکیەوە بۆ دەمێنێتەوە، جەستەی بەرەو بەرهەمهێنانی بڕێکی زیاتری ماددەی "فیۆمیلانین" دەچێت (کە ڕەنگی سوور یان زەردە)، لە بەراورد بە "یومیلانین" کە زیاتر بە ڕەنگە تۆخەکانەوە بەستراوەتەوە.

دەنگۆی لەناوچوونی قژە سوورەکان لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە بە شێوەیەکی بەربڵاو دەستی بە بڵاوبوونەوە کردووە، دوای ئاڵوگۆڕکردنی ڕاپۆرتێک کە بانگەشەی ئەوەی دەکرد خاوەن ئەم سیفەتە تا ساڵی ٢٠٦٠ لەناو دەچن. بەڵام پێداچوونەوەکانی دواتر دەریانخست کە ئەم بانگەشانە پشتیان بە توێژینەوەی بۆماوەیی بڵاوکراوە نەبەستووە کە ئەم سیناریۆیە بسەلمێنێت، بەڵکو پەیوەست بوون بە لێدوانی بێ بەڵگەی میدیاییەوە.

لەو کاتەوە، زانایانی بۆماوەزانی ڕوونیان کردووەتەوە کە بازدانەکانی پەیوەندیدار بە قژی سوور دەکرێت بەردەوام بێت لە گواستنەوە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر، تەنانەت لەو حاڵەتانەشدا کە سیفەتەکە لەو کەسانەدا دەرنەکەوێت کە هەڵیانگرتووە. قژی سوور بە ڕێژەیەکی بەرزتر لە نێوان دانیشتووانی باکوور و ڕۆژئاوای ئەوروپادا دەردەکەوێت، ئەمەش بەستراوەتەوە بە مێژووی بۆماوەیی و ئەو گۆڕانکارییانەی کە هەندێک لە کۆمەڵگە دانیشتووانەکان بەدرێژایی هەزاران ساڵ بەخۆیانەوە بینیویانە.

داتاکانی بۆماوەزانی ئاماژە بەوە دەکەن کە خاوەن قژە سوورەکان لە ڕێگەی لەناوچووندا نین، چونکە سیفەتە بۆماوەییە پاشەکشەکارەکان دەکرێت بۆ چەندین نەوە لە ناو کۆمەڵگە دانیشتووانەکاندا بە شاراوەیی بمێننەوە، بەرلەوەی سەرلەنوێ دەربکەونەوە کاتێک کۆپییە جینییە پێویستەکان لەلای یەکێک لە منداڵەکان کۆدەبنەوە.

کەواتە، قسەکردن لەسەر نەمانی خاوەن قژە سوورەکان زیاتر لە ئەفسانەیەکی باو دەچێت کە هیچ بەڵگەیەکی زانستیی پشتگیری ناکات، نەک پێشبینییەکی بۆماوەیی کە جیهان چاوەڕێی ڕوودانی بێت.