زانایان باس لەوە دەکەن کە بەرکەوتن بە گەرمای زۆر لە جیهاندا تا ساڵی ٢٠٥٠ زیاتر لە دوو هێندە زیاد دەکات ئەگەر گەرمبوونی جیهان بگاتە ٢ پلەی سەدی لە سەرووی ئاستی پێش پیشەسازییەوە.

توێژینەوەکە لە گۆڤاری "Nature Sustainability" بڵاوکراوەتەوە، بە وردی لێکۆڵینەوەی لە گۆڕانکارییە چاوەڕوانکراوەکان کردووە، لە شێوازەکانی داواکاری وزە بۆ سیستەمی گەرمکردنەوە و ساردکردنەوە لەسەر ئاستی جیهان لە ئەنجامی گۆڕانی کەشوهەواوە.

زاناکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە ناوچە گەرمەکان و نیوەگۆی باشووردا قورسایی شەپۆلی گەرما کە تادێت زیاتر دەبێت، وڵاتانی نیوەگۆی باکووریش ڕووبەڕووی ئاستەنگی بەرچاو دەبنەوە لە گونجان لەگەڵ بارودۆخی نوێدا.

توێژینەوەکە پێشبینی گۆڕانکارییەکی گەورەی کردووە لە نەخشەی داواکاری وزە بۆ ڕێکخستنی پلەکانی گەرما پێشبینی دەکرێت وڵاتانی باکوور کەمبوونەوەی بەکارهێنانی وزە بۆ گەرمکردنەوە ببینن، هاوکات تێچووی ساردکردنەوە لە وڵاتانی باشوور بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبێتەوە.

ئەم ڕەوتە تا کۆتایی ئەم سەدەیە دەگاتە خاڵێکی گرینگ، کە داواکاری وزەی جیهانی بۆ تەندروستی بە ڕوونی لە خواستی سیستەمی گەرمکردنەوە زیاتر دەبێت.

ئەو مۆدێلە کۆمپیوتەرییانەی لە توێژینەوەکەدا بەکارهێنراون، دۆزینەوەیەکی سەرنجڕاکێشیان ئاشکرا کردووە، بەرچاوترین گۆڕانکاری لە شێوازەکانی کەشوهەوادا لە سەرەتای ڕێڕەوی گەرمبوونی جیهاندا ڕوودەدات، بەتایبەتی لە نیشانەی 1.5 پلەی سەدیدا، کە ئاستێکە کە جیهان لە ئێستاوە نزیک بووەتەوە.

ئەم دۆزینەوە ڕەهەندێکی بەپەلە زیاد دەکات بۆ پێویستی جیهانی بۆ گونجاندنی کەرتە گرنگەکان، وەک چاودێری تەندروستی، سیستەمی ئابووری و تۆڕەکانی وزە، لەگەڵ گۆڕانکارییە نزیکەکان.

بەپێی داتا نوێیەکان، ژمارەی ئەو کەسانەی ڕووبەڕووی گەرمای زۆر دەبنەوە، لە ١.٥٤ ملیار (٢٣%ی دانیشتوانی جیهان لە ساڵی ٢٠١٠) بۆ ٣.٧٩ ملیار (٤١%ی دانیشتوانی پێشبینیکراو بۆ ساڵی ٢٠٥٠)، زۆرینەی ڕەهای ئەم کەسانە لە وڵاتانی چڕ دانیشتوو وەک هیندستان، ئەندەنوسیا، بەنگلادیش، پاکستان و فلیپین چڕ دەبنەوە، هاوکات وڵاتانی وەک کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست، نەیجیریا، باشووری سودان و بەرازیل گەورەترین بەرزبوونەوەی ڕەهای ژمارەی ئەو ڕۆژانە بەخۆیەوە دەبینن کە پلەی گەرمی بەرزی مەترسیدارە.

دکتۆر ڕادیکا خوسلا لە زانکۆی ئۆکسفۆرد، یەکێک لە نووسەرانی توێژینەوەکە، لە لێدوانێکدا لەسەر ئەم دۆزینەوانە، ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم ئەنجامانە جەخت لەسەر پێویستی کردەوەی پێشوەختە و بەپەلە دەکەنەوە بۆ بەهێزکردنی ڕێوشوێنی گونجاندن و کەمکردنەوەی ڕێوشوێنی کەمکردنەوە لە دژی گۆڕانی کەشوهەوا، باسی لەوەش کرد ، تێپەڕاندنی سنووری ١.٥ پلەی سەدی لێکەوتەی بێ وێنەی دەبێت لە سەرانسەری کەرتە جیاوازەکانی وەک پەروەردە، تەندروستی، کۆچکردن و کشتوکاڵدا.