چاوگێک: داهاتی نانەوتی رادەستی بەغدا کرا
کەشناسیی هەرێم زۆرترین رێژەی بارانبارینی ئەمساڵی بڵاوکردەوە و رایگەیاند،زۆرترین بڕی بارانبارینی ئەم ساڵ لەسەر ئاستی گشت ناوچەکانی هەرێم لە مێرگەسۆر تۆمارکراوە لە پارێزگای هەولێر کە بڕەکەی هەزار و ٩١١ ملم بووە.
دارایی هەرێم ٤٣ ملیار دیناری وەک داهاتی ناوخۆ رادەستی بەغدا کرد و چاوەڕوانە بەغداد پارەى مووچە بنێرێت، چاوگێکیش دەڵێت، ئەگەر لە سەرەتای هەفتەی داهاتوو مووچە رەوانە بکرێت لە ناوەڕاستی هەفتە دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.
وەزیرى دەرەوەى ئەمریکا رایگەیاند، لە هەوڵدان بۆ ئەوەى رۆژنامەنوسە ئەمریکییە رفێنراوەکە دواى ئازادکردنى لەلایەن کەتائیبى حزبوڵاوە بە سەلامەتی عێراق جێبهێڵێت.
دوای پێنج هەفتە لە وەستانی گەشتەکان بەهۆی تێکچوونی دۆخی ئەمنی ناوچەکە، ئەمڕۆ بڕیاری کردنەوەی ئاسمانی عێراق و هەرێمی کوردستان درا و وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن رایگەیاند، لە ماوەی کەمتر لە ٧٢ کاتژمێردا فڕۆکەخانەکانی هەرێم بەتەواوی ئامادە دەبن بۆ پێشوازیکردن لە گەشتیارانی ناوخۆیی و بیانی.
چاوگێکی باڵا لە وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی ماوەبەسەرچوو بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، لەدوای راگەیاندنی ئاگربەستی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، وەزارەتى پەروەردە هەڵسەنگاندن بۆ ئەگەری دەستپێکردنەوەی دەوامی ناو پۆل دەکات.
چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ بەرهەمهێنانى غاز لە کێڵگەى کۆرمۆر دەستپێبکاتەوە، دواى وەستانى بەرهەمهێنانى غاز بەهۆى شەڕى ئێرانەوە.
شەوی رابردووهێرشەکان بۆ سەر هەرێمی کوردستان بەردەوام بوو و زیاتر لە ١٠ هێرشی درۆنی و موشەکیی کرایەسەری و لە بەغداش ژمارەیەک بارەگای حەشدی شەعبی لە شارەکە بۆردوومان کران.
دوای نزیکەی ٤٠ رۆژ لە داخرانی گەشتە ئاسمانییەکانی عێراق بەهۆی جەنگەوە، ئەمڕۆ دەسەڵاتی فڕۆکەوانی عێراق بە فەرمی دەستپێکردنەوەی گەشتە ئاسمانییەکانی راگەیاند.
بریکارى پێشوترى وەزارەتى دارایی عێراق دەڵێت، ناردنى داهاتى ناوخۆ بەپێی بڕى بەردەست هیچ مەترسییەکى نییە بۆ بڕینى مووچە و هەرێم رێکارەکانى ناردنى داهاتى ناوخۆ بەپێی داهاتى بەردەست دەستپێدەکات.
راگرتنی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران و راگەیاندنی ئاگربەست کاردانەوەی جیهانی بەدوای خۆیدا هێنا و بەشێکی وڵاتان پێشوازی لە بڕیارەکە و داوای کردنەوەی گەرووی هورمز دەکەن.
دوای راگرتنی جەنگ و راگەیاندنی ئاگربەستی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران نرخی نەوت بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزی و نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٩٤ دۆلار و شەش سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران رایگەیاند، لەسەر بنەمای پێشنیازێکی ١٠ خاڵی، بۆ ماوەی دوو هەفتە هێرشە سەربازییەکانیان رادەگرن و لە ئیسلام ئاباد لەگەڵ لایەنی ئەمریکی دەست بە دانوستان دەکەن تاوەکو وردەکارییەکانی رێککەوتنی کۆتایی جێگیر بکەن.
سەرۆکی ئەمریکا، لە بڕیارێکی چاوەڕواننەکراودا و تەنیا چەند ساتێک پێش کۆتاییهاتنی مۆڵەتە مەترسیدارەکەی، راگرتنی سەرجەم هێرشە سەربازییەکانی بۆ ماوەی دوو هەفتە بۆ سەر ئێران راگەیاند.
درەنگانی ئەمشەو بەغدای پایتەخت ڕووبەڕووی زنجیرەیەک تەقینەوەی بەهێز و کەوتنەخوارەوەی درۆن لە ناوچە نیشتەجێبووەکان بووەتەوە، کە بووەتە هۆی کوژرانی منداڵێک و تێکچوونی دۆخی ئەمنی گشتی لە زۆربەی گەڕەکەکاندا.
دوای ئەوەی سەرۆک وەزیرانی پاکستان رایگەیاند، داوا لە ترەمپ کردووە بۆ دوو هەفتە مۆڵەتەکەی بۆ ئێران درێژ بکاتەوە، سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، "هێشتا بە تەواو لە ناوەڕۆکی پێشنیازەکە ئاگادار نیم؛ هاوکات لەگەڵ ئێران لە گفتوگۆی گەرموگوڕ داین".
پاپای ڤاتیکان رەخنەی توندی لە پەرەسەندنە سەربازییەکانی سەر ئێران گرت و دەڵێت، زۆرینەی خەڵک و چاودێران ئەم جەنگە بە "نادادپەروەرانە" دەبینن، هۆشداریش دەدات کە بە ئامانجگرتنی ژێرخانی مەدەنی و هەڕەشەکردن لە گەلی ئێران پێشێلکارییەکی روونی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.
سەرۆک وەزیرانی پاکستان دەڵێت، داوای لە سەرۆکی ئەمریکا کردووە کە مۆڵەتەکەی بۆ هێرشکردنە سەر ژێرخانی ئێران بۆ ماوەی دوو هەفتە درێژ بکاتەوە، لە بەرامبەریشدا داوای لە تاران کرد وەک نیشانەی نیازپاکی بۆ هەمان ماوە گەرووی هورمز بکاتەوە.
سەرۆکایەتیى کۆمارى عێراق رایگەیاند، هێرشکردنەسەر ماڵى هاوڵاتییان پێشێلى بنەماکانى یاسا نێودەوڵەتییەکانە و ئامادەیى بۆ پاڵپشتى مادى و بەخێوکردنى دوو هاوسەرەکەى ناوچەى زرارەتى دەربڕى.
شارەزایەکی کەشناسی دەڵێت، بەپێی دوایین لێکدانەوەکان بۆ وێنەی مانگە دەستکردەکان، شەپۆلێکی چڕی هەورەبروسکە و بارانی بەلێزمە رووی لە چەند ناوچەیەکی جیاوازی هەرێمی کوردستان و دەوروبەری کردووە و مەترسیی بەرزبوونەوەی ئاستی ئاو و دروستبوونی لافاو لە ئارادایە.
وەزارەتی كارەبا دەڵێت، "كێشە تەكنیكیەكەمان چارەسەر كرد بەڵام ئێستا بەهۆی كەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی غازەوە لە كێڵگەی كۆرمۆر كارەبای نیشتمانی كەمبووەتەوە".
چین و رووسیا مافی ڤیتۆیان لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بەکارهێنا بۆ پەکخستنی پڕۆژە بڕیارێکی پێشکەشکراو لەلایەن بەحرەینەوە سەبارەت بە دەستەبەرکردنی ئاسایشی دەریاوانی و کردنەوەی گەروی هورمز.
سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ دەڵێت، فراکسیۆنەکەیان لە پەرلەمانی عێراق، بەردەوام لەسەر خەت بووە تا ئەمڕۆ دڵنیایی ناردنى مووچەى فەرمانبەرانى هەرێمى کوردستانیان لەسەرۆک وەزیرانى عێراق وەرگرت.
کونسوڵخانەی ئێران لە هەولێر سەرکۆنەی هێرشەکەی شەوی رابردووی گوندی زەرگەزەوی دەکات و دەڵێت، هەواڵی شەهیدبوونی ژمارەیەک هاوڵاتی بێتاوان لە هەرێمی کوردستان، خەم و پەشیمانییەکی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا ".
کەتائیبی حزبوڵڵای عێراق بڕیاریدا، شێلی کیتلسن، رۆژنامەنووسە ئەمریکییەکە ئازاد بکەن، بەومەرجەی دەستبەجێ وڵات جێبهێڵێت.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، ئەگەر ئەو وادەیەی بۆ رێککەوتن لەگەڵ ئێران دیاریکراوە، پێشکەوتن روونەدات، هێرشێک بۆسەر ئەو وڵاتە ئەنجامدەدەن، وێنەی نەبووە.
سەرۆكی حكومەتی ماوەبەسەرچوو ڕایگەیاند، هیچ هۆكار و پاساوێك نیە بۆ ئێران كە هێرش بكاتە سەر هەرێمی كوردستان و ئەوەی دەستی بەخوێنی گەلەكەمان سوربێت بەسزای خۆی دەگات.
سبەی چوارشەممە، پەرلەمانی عێراق کۆدەبێتەوە و خوێندنەوەی یەکەم دەکات بۆ یاسای دەسەڵاتی فڕۆکەوانی و پێشنیازەیاسای پارێزگا ناڕێکخراوەکان لە چوارچێوەی هەرێمدا.
دواى ئەوەى هاوڵاتییەکی دانیشتووی حاجیاوا بە مەبەستی كردن و هێنانی گژوگیای بههاره، چوبووە شاخ و ماوەی دوو رۆژ بێ سۆراغ بوو، کەمێک لەمەوبەر بە تەرمەکەی دۆزرایەوە.
سەرۆکی ئەمریکا هۆشداریی لەناوچوونی شارستانییەتێکی تەواو دەدات و رایگەیاند، کۆتایی بە ٤٧ ساڵ لە گەندەڵی و مەرگ هێندراوە و پرۆسەی گۆڕینی رژێم لە ئێران دەستی پێ کردووە.