سەرنووچە:

ئوپەراسیونا تورکیا و سەرهلدانا کێشا ویلایەتا موسل

6/30/2020 10:18:22 PM
1520 جار خوێندراوەتەوە
دیار شکری
+ -

سال ب سال ھەڤکێشا سیاسی گوھرین ب سەردادھێن ئەڤ جا ب ھەر ئاوایەکی بیت ، زوور جاران ب رێکەفتنێن ستراتیژی جاران ژی ب شێوێ داگیرکرن وجاران ژی کودەتایێن سەربازی داگیرکرن پەیدا دبیت مێژووا کوردستانێ ب شێوەکێ گشتی پشکا شێر بەر کەتیە وھەرجار وەلاتەک ب بھانەیەکێ دخازیت ل سەر حسێبا کوردان پێگەھێ خوە بلنتر بکەت ئەڤجا ب داگیرکرنێ یان ب ھەرزولم وزووریەکا ھەبیت.

د ١٥ێ ھەزیرانا ٢٠٢٠ێ دا، ئەڤسالە ژبەری پازدە رۆژە ئارتێشا تورکیا دەست ب ئۆپراسیونەکا بەرفرەھـ کریە ل سنورێن ھەرێما کوردستانێ کو لگور میدیایا تورکی وان نێزیی ١٥کم ، پێشرەوی کریە وھەتا ڤێ چرکێ ژی یا بەردەوامە ، د یاسایێن جیھانێ و ھەرێمی داسنور بەزاندنا  ھەر وەلاتەکێ ب تاوان دھێتە ھژمارکرن ، لێ ئەڤـ بنپێکرنە وسنوربەزاندنە ب شێوەکێ بەرچاڤ دھێتە دیتن  تورکیا ب بەھانەیا گریلایێن پەکەکێ ھەردەم سنورێن ھەرێما کوردستانێ و گوندێن لسەر سنۆرکرنە ئارمانج زوور جاران ژی خەلکێ سڤیل بویە ئارمانج ، ھێرشێن ١٥ێ ھەزیرانێ ژھەر ھێرشەکا ژبەری نوکە جودابوو ئەڤ ئوپەریاسیونا تورکیا ناڤکری ب(دەستێ پلنگی) ژمارەکا زوور ژگوندێن سنوری کرنە ئارمانج.
ھەر ژ بەر وێ سەدەمێ چەندین گوند ل دەڤەرا زاخۆ ھاتنە چولکرن ، وب جھـ ھێلان یەک ژوان گوندێ کەشانێ ل سنورێ ناحیا باتیفا کوخەلکێ وێ گوند ب جھـ ھێلایە و پەنابریە دەوروبەر وسەنتەرێ ناحیێ خەلکێ ڤی گوندی دبێژن "ئەگەر ژ نەچاری نەبا مە گوند چولنەکر ژبەرکو کارێ مەوەک رەز وبیستان وتەرش وتەوالێ مە ل وێ رێ یە، ویٔاخا مە یە وجھێ باب وکالێن مەیە"

ئەگەر راوەستیانەکێ بکەین ل سەر لێدوانا سەرۆک کومارێ تورکیا، ئەردوغانی دەما ل یەک ژتی ڤی یان پرسیار ژێ دھێتەکرن ، ئەرێ وەبوچی بێ دەستیری ئوپەراسیون ئەنجام دا؟ دبەرسڤێ دا دبێژیت "دەما کەسەک بچیتە مالا خوە مادەستیریێ وەردگریت".

ژڤێ لێدوانێ وچالاکیێن بەردەوام یێن سوپایێ تورکیا وھێز وسەربازگەھێن وان یێن دناڤ ئاخا ھەرێمێ دا خویا دبیت ئارمانج ژ ئوپەرسیونێن تورکیا نە پەکەکە یە بەلکو بتنێ رێگرەکە بەردەم ئارمانجا وان یامەزن، بەلکو ئارمانجا ھەری مەزن ب دەستڤەیٔینانا ویلایەتا موسلە وگوھرینا ھەڤکێشا سیاسی ل روژھەلاتا ناڤین.

ئەگەر بھێن و دەست بدین لاپەرێن مێژوویێ وڤەدین وتەماشەبکین ل ١١ ئادارا سالا ١٩١٧ ھێزێن بریتانیا کو ژ لایێ کەنداڤی دھاتن ب سەرکردایەتیا جەنرال(ستانلی مود) باژێرێ بەغدا داگیر بکەن وپاشی ھێزێن وان بەرەف باکورێ ویلایەتا موسل ئانکو کوردستانێ ھاتن بەرەف سەنتەرێ ویلایەتێ و بتنێ ١٢ میل مابوون بگەھنە سەنتەرێ ویلایەتێ ، لێ ئاگربەستا(مودرێس) دناڤبەرا بریتانیا یابناڤێ ھەڤپەیمانان ودەولەتا عوسمانی ل٣١چریا ئەکێ ل سالا١٩١٨ھاتە گرێدان ، ولسەر چەند خالەکان رێکەفتن کو ھەڤرکیێن دناڤبەرا وان ب ئاشتی ودانوستاندن بھێتە چارەسەرکرن وھەر ھێزەک ژی ل وان جھێن گەھشتینێ زێدەتر پێش ڤەنەچیت، لێ دماددێ شەشێ ژڤێ ئاگربەستێ ھاتیت "ھەڤپەیمانان بوو ھەیە ھەر جھەکێ ستراتیژی داگیربکەن ئەگەر بزانن دێ کارتێکرنێ ل ئاسایش ئێمناھیا وان کەت".

ئەڤجا ژبەرکو ویلایەتا موسل پشتی ئاگربەستێ ھاتیە داگیرکرن، ژبەرڤێ چەندێ دەولەتا عوسمانی (تورکیا) خوە نە رازیکر و بو کێشەک مەزن بناڤێ(کێشا ویلایەتا موسل) ھەتانوکە ژی یابەردەوامە وتورک دبێژن ویلایەتا موسل ب غەدرە ژمە ھاتیە وەرگرتن وب یاخوە دزانن و ئەردوغان وسەرکردێن تورکیا چەندین جاران ئەڤ بابەتە ب ئاشکرایی بەحسکریە.

لەورا ل ڤێرە خوەییادبیت ئارمانجا ھەرە سەرەکی ژ ئوپەراسیونێن تورکیا بو سەر ئاخا ھەرێما کوردستانێ وتوپباران و ھەتا مەشا وان ژناڤبرنا پەکەکی بتنێ نینە بەلکو بدەستڤە ئینانا تەمام یا ویلایەتا موسلە.